Về Brief Encounter (1945)

                                                               (SPOILER ALERT)

Đây là nỗ lực tập viết của một blogger lười biếng sau hơn vài năm tạm gián đoạn.

Là một sản phẩm của áp lực xã hội, chuẩn mực đạo đức và đi theo xu thế của thời đại, cảm quan của mình về ngoại tình khá là khắt khe, tinh tướng và đen trắng rõ ràng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đối với mình, ngoại tình là sai, trà xanh phải loại bỏ, không có bất cứ lý do chính đáng nào để phản bội, cũng không có bất cứ lý do gì để thông cảm, bao biện, hay hợp lý hóa cái lựa chọn tội lỗi họ đã làm.

Brief Encounter (1945) không hề làm những quan điểm ấy thay đổi, nhưng nó cho mình nhìn nhận một khía cạnh khác của trái tim con người, một khía cạnh mà đôi khi những lằn ranh đạo đức, chuẩn mực xã hội hay toan tính thiệt hơn chỉ là một khoảng không mơ hồ, vô nghĩa và bất chấp.

Nguồn: IMDb

Nội dung câu chuyện kể về hai người đã lập gia đình vô tình gặp gỡ, cảm nắng, yêu nhau và chia tay trong một thời gian ngắn (thì tên phim là Brief Encounter mà). Được kể dưới góc nhìn chủ quan của người phụ nữ, một kẻ trong cuộc tình bất chính nói trên. Tuy câu chuyện không được tô hồng, giảm tội, bào chữa hay đánh tráo khái niệm, nhưng khi xem phim, khán giả là mình có cái nhìn đồng cảm, thuyết phục và tình người hơn về nhân vật và cái mối tình ngắn ngủi của họ. Hai nhân vật chính Laura và Alec đều là người trưởng thành, chín chắn ở độ tuổi 30 – 40, kẻ có sự nghiệp, người có con nhỏ, cả hai đều có một cuộc sống đã được cố định và bền chặt, có cả trăm ngàn thứ phải đánh đổi nếu họ chọn đến với nhau. Tình yêu của họ không có sự bốc đồng của tuổi trẻ là sẵn sàng vứt bỏ mọi trách nhiệm, ràng buộc và tình thân để chạy vào vòng tay nhau trong một tương lai vô định. Tình cảm của họ đương nhiên cũng căn ke rủi ro giữa được và mất, không có sự bất chấp yêu thương mà quên nhìn trước ngó sau và vô tình công khai cho thiên hạ cùng biết. Không có giận hờn vu vơ, không có ai giả vờ hoặc dối trá với đối phương và chính bản thân mình để chơi một trò chơi đuổi bắt vô nghĩa, bởi có lẽ chính họ cũng biết thời gian họ có với nhau là hữu hạn và ngắn ngủi. Trong thâm tâm, họ biết họ đang sai, họ biết điều họ làm là không thể lý giải, và hậu quả thì khôn cùng, nhưng họ không thể ngăn bản thân mình ngừng yêu thương, ngừng nhớ nhung, ngừng dối trá.

 

Laura và Alec chỉ có thể gặp nhau chiều thứ 5 mỗi tuần, đôi khi chỉ là vài khoảnh khắc ngắn ngủi trước khi cả hai bước lên hai chuyến tàu ngược hướng để trở về với cuộc sống riêng, gia đình riêng và hai con đường riêng của họ. Nhưng trong một số lượng thời gian gò bó đó, kịch bản diễn biến rất nhanh, gọn, đi sâu vào trọng tâm và hết sức thuyết phục. Sự phát triển tuần tự, nâng cấp và leo thang trong tình cảm của cả hai sau mỗi lần gặp gỡ và những âu lo, nhục nhã, tự trách của Laura về cảm xúc của chính mình rất hợp lý, có chiều sâu. Diễn xuất của nam nữ chính cũng rất xuất sắc, đặc biệt là nữ chính. Khán giả đui mù cảm xúc như mình đây mà cũng có thể cảm nhận được từng cung bậc ái tình của người phụ nữ ấy rõ như nhìn từng lỗ chân lông của mình trong gương. Cái khoảnh khắc mà mình biết họ đã phải lòng nhau, cái nết ảo tưởng được nắm tay người thương đi hết chân trời góc bể, cái điệu bộ ê chề khi đi nem chả bên ngoài nhưng không thành, cái gương mặt xị một đống khi sắp chia tay người yêu mãi mãi. Cảm xúc của nữ chính chẳng che giấu được ai ngoài ông chồng khờ tin vợ, nhưng mình thích những biểu cảm ấy. Không phải tinh tế, ý nhị mà phải để ý mới thấy, cũng không hề làm quá, khoa trương bởi nhân vật cũng đã là bà mẹ hai con, tình cảm trong ánh mặt, trong khóe miệng, trong giọng nói của cô chân thực, tràn ngập yêu thương không thể tém lại. Bởi vì người ta đang yêu.

Mình đã không có một chút chấp niệm hay chỉ trích nào trong đầu khi xem Brief Encounter. Mình không mong chờ họ đến với nhau, mình cũng lo lắng khi họ sắp vượt qua giới hạn để có thể tha thứ, bởi đó là cái giá của hai gia đình hạnh phúc. Nhưng mình cũng không dè bỉu khi họ nảy sinh tình cảm và cũng buồn thật buồn khi giây phút cuối họ không thể dành trọn vẹn cho nhau. Không có lý do nào để họ ngoại tình. Không phải chán chồng, chê vợ, không phải nhục dục lạ lẫm, không phải một cơn say nắng chớp nhoáng, không phải do rượu đánh mất bản thân, không phải một lúc yếu lòng nên sa ngã, họ yêu nhau thì yêu thế thôi và không ai sau khi xem bộ phim có thể nói Laura và Alec ngoại tình vì một cái cớ nào khác ngoài tình yêu. Họ giống như hai con người bình thường, sống cuộc đời bình thường của họ, vô tình ngoặc vào nhau trong chốc lát rồi bị tình yêu đánh úp bất chợt. Rằng trái tim họ muốn có nhau, không một lý do nào khác. Mình không đặt chữ “nếu như” ở trong phim, bởi như thế là sai, điều họ làm là tội lỗi, là gây tổn thương, là ích kỷ, là tuyệt vọng. Nhưng mình thà thấy nhân vật liều mình tiến tới với sự si dại, sự sai trái của họ còn hơn nhìn họ chà đạp, giấu kín khao khát của mình và phủ nhận tình cảm của bản thân.

Cái kết của phim rất có hậu. Thì Hồ Dzếnh có bảo “tình chỉ đẹp khi còn dang dở”, và mình mừng cho cả Laura và Alec khi cái bí mật sâu đậm của họ chỉ giữ cho riêng họ, và người chịu bất hạnh chỉ có riêng họ và cái dang dở của họ. Mình mừng cho hai gia đình vẫn còn nguyên, những đứa trẻ vẫn có mái ấm có cả cha lẫn mẹ, mình mừng là người không cần phải biết đã không biết, bởi sự ngu ngốc đôi khi cũng là hạnh phúc. Mình mừng là dẫu có yêu đường nồng nàn, Laura và Alec biết chọn thứ quan trọng hơn, biết điểm dừng và đủ lý trí để thực hiện sự lựa chọn của họ. Cuộc tình của họ giống như khoảng chờ giữa hai chuyến tàu, ngắn ngủi và ngược hướng. Nếu họ muốn đến với nhau, tàu chạm, người chết, tình tan. Họ vốn không có dành cho nhau.

Brief Encounter không cổ xúy hay bao biện cho ngoại tình. Nó chỉ đơn giản là kể lại một câu chuyện tình yêu và nhường phần đánh giá lại cho khán giả. Phản bội hay đơn giản là dám yêu, mình chẳng quan tâm. Đối với mình, Brief Encounter là một bộ phim xuất sắc trong xây dựng kịch bản và sự phát triển tâm lí nhân vật. Mỗi giây phút, mỗi ánh mắt, mỗi nỗi giày vò, mỗi tiếng còi tàu đều có ý nghĩa nhất định. Lời tự sự của Laura về cảm xúc của cô trước sự cám dỗ của tình yêu, sự giằng xé giữa trách nhiệm làm vợ, làm mẹ, nó chưa bao giờ là một cách bộ phim bao biện cho sự sa ngã của nhân vật. Nó đơn giản là suy nghĩ chân thực và hợp lý mà một người như Laura sẽ nghĩ, sẽ chất vấn, sẽ dằn vặt bản thân. Sự xốn xang, tươi trẻ trước một tình yêu mới. Sự vị kỉ, cân nhắc trước khi quyết tâm làm một điều sai trái. Sự đau khổ, day dứt khi biết mình đang sai nhưng không thể khiến bản thân dừng lại. Và sự tan vỡ, khổ đau khi không thể tới với người mình yêu. Mình đoán ai cũng từng trải qua một vài cung bậc cảm xúc như vậy, không gói gọn trong việc ngoại tình. Mỗi bộ phim, mỗi ly nước các nhân vật không uống, mỗi câu chuyện bên lề của các nhân vật phụ, các chuyến tàu đến và đi, những bước chân rượt đuổi các chuyến tàu,… tất cả đều được cân nhắc đầy dụng ý, tương tác, tối đa hóa diễn biến câu chuyện và giao thoa với cảm xúc nhân vật. Trong khuôn khổ một bộ phim không hề dài, Brief Encounter bắt gọn một khoảnh khắc cuộc đời của hai con người trọn vẹn.

Có nhiều quyển sách và phim sẽ tạo ra những trải nghiệm khác nhau cho độc giả/khán giả ở lứa tuổi và hoàn cảnh khác nhau. Mình nghĩ Brief Encounter là một trong những ví dụ như vậy. Mình không biết mình năm 19 tuổi sẽ gào thét kêu gọi Laura và Alec bỏ chạy theo tiếng gọi của trái tim hay mình sẽ nguyền rủa họ vì dám tự tay phá nát cuộc đời mình và những người khác chỉ vì cám dỗ dục vọng. Mình không biết những người đang có gia đình nghĩ gì về bộ phim, hay những người trung niên đang mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân nhàm chán cảm thông hay phàn nàn về nhân vật, hay những người lớn tuổi có cái nhìn bao dung hơn về lỗi lầm của con người nghĩ gì về bộ phim và liệu nó có khác với lần đầu họ xem phim hay không. Định kiến, quan điểm của mỗi cá nhân thay đổi theo cuộc đời họ đang bước. Bản thân mình nghĩ, Brief Encounter là một bộ phim xuất sắc khi trọn vẹn bắt gọn một khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng vô cùng quan trọng và không thể nào quên trong cuộc đời của hai nhân vật với sự chân thực và rầu rĩ nhất có thể. Và rằng dù ở lứa tuổi nào, hoàn cảnh nào, khán giả cũng đều cũng cảm thấy vỡ vụn như Laura và Alec khi hai kẻ đang yêu đáng ghét/thương kia chia nhau ánh mắt cuối cùng khi con tàu rời trạm.